Περί Τεχνολογίας - Μερικές σκέψεις
Μερικές δεκαετίες πιο πριν, στα 1970, η πολυγραφότατη και διακεκριμένη παιδαγωγός Έλλη Αλεξίου θα αποδειχθεί ότι σκέφτεται πολύ πιο μπροστά από την εποχή της, τόσο βαθυστόχαστα και διαχρονικά ώστε να απαριθμήσει με ακρίβεια, σαφήνεια και επιτυχία τους λόγους της συντριπτικής ανωτερότητας του ανθρώπινου εγκεφάλου:
Πρώτον: Ο νους του ανθρώπου είναι δημιουργικός. Ο ηλεκτρονικός εγκέφαλος απαντά στις σοφίες που εμείς του βάλαμε μέσα. Από δικού του δε μπορεί να κάμει τίποτε. Είναι, άμα καθίσεις και το εξετάσεις, ένας καλός παπαγάλος. Κι ο παπαγάλος καταφέρνει και επαναλαμβάνει τις φράσεις που του μάθαμε... Δεύτερον: Ο άνθρωπος έχει πρωτοτυπία. Τρίτον: Ο άνθρωπος έχει το προνόμιο της διαίσθησης. Συχνά οσφραίνεται το καλό και το κακό προτού αυτό εκδηλωθεί. Τέταρτον: Ο ανθρώπινος νους έχει φαντασία. Μπορεί με το μυαλό του να φαντασθεί υπεράνθρωπα θαύματα. Πέμπτον: O άνθρωπος έχει εφευρετικότητα. Όταν κάπου σκοντάψει ψάχνει και βρίσκει άλλη λύση. Ενώ ο κακομοίρης ο ηλεκτρονικός εγκέφαλος άμα σκοντάψει σκόνταψε. Έκτον: Ο άνθρωπος είναι συναισθηματικός. Χαίρεται ή πάσχει ανάλογα με το είδος των εντυπώσεων. Οι μηχανές είναι αναίσθητες. Έβδομον: Ο ανθρώπινος νους είναι ερευνητικός, έχει περιέργεια, ενδιαφέροντα και Όγδοων: Ο ηλεκτρονικός εγκέφαλος είναι έργο του ανθρώπινου νου και δεν είναι ο ανθρώπινος νους έργο του ηλεκτρονικού εγκεφάλου. Ο ανθρώπινος νους έφτιαξε τα μεγάλα έργα της τέχνης: Όμηρος, Σαίξπηρ, Ραφαήλος, Πλάτων. Είναι άξιος ο ηλεκτρονικός εγκέφαλος να πλησιάσει ούτε το μικρό τους δαχτυλάκι; Εμείς τον σκεφτήκαμε και εμείς τον φτιάξαμε, για να μας υπηρετεί και να μας διευκολύνει. Και αυτό κάνει, είναι υπηρέτης μας.
Mην παραπλανάσαι λοιπόν. Με έναν υπολογιστή δεν είναι δυνατό να κάνεις διάλογο, αφού ο ουσιαστικός διάλογος δεν προϋποθέτει προδιαγεγραμμένες απαντήσεις. Ο διάλογος προϋποθέτει ανταλλαγή απόψεων. Ένας σκληρός δίσκος, μια μητρική κάρτα, μια ποσότητα μνήμης τυχαίας ή άμεσης προσπέλασης δεν έχουν άποψη. Αυτά  τα  ίδια  αποτελούν μια άποψη του δημιουργού τους. Ο  υπολογιστής  δεν  παίρνει  πρωτοβουλίες.  Αν δεν πάρει εντολή καταντά έπιπλο. Ο ουσιαστικός διάλογος έχει σα βασικότατο συστατικό στοιχείο την πρωτοβουλία έκφρασης γνώμης. Η μηχανή έχει σκοπό να υπηρετήσει τον άνθρωπο και τη ζωή του εν γένει, όχι όμως να τα αντικαταστήσει. Έτσι λοιπόν δε διαλέγεσαι με τον προσωπικό σου υπολογιστή, δίνεις μια άλλη διάσταση στα μοναχικά σου συναισθήματα. Και αυτό δεν είναι τόσο μεμπτό όσο φαίνεται, γιατί δε φταις εσύ για αυτά. Ίσως φταίει η νοοτροπία του συρμού που πολλές φορές αγνοεί τη συναισθηματική και πνευματική διάσταση του ανθρώπου. Εσένα ίσως σε έχει απωθήσει η άρχουσα αυτή νοοτροπία. Έτσι ζητάς καταφύγιο στην οθόνη, όπου μπορείς να φτιάξεις έναν κόσμο κατά βούληση. Όμως η αλήθεια παραμένει. Ό,τι κόσμο και να φτιάξεις δε θα είναι ο αληθινός.
Τι πρέπει να γίνει λοιπόν; Διάλεξε το δύσκολο δρόμο. Διάλεξε να αλλάξεις την άρχουσα νοοτροπία της σύγχρονής σου ζωής. Και ας μην έχεις ορατή στον ορίζοντα την τελική επιτυχία, αφού η ουσία της ανθρώπινης ύπαρξης κρύβεται μέσα στην έννοια της αδιάκοπης προσπάθειας. Κρύβεται στο κυνήγι του ακατόρθωτου, στο επίγειο όνειρο. Κι ας ξέρεις πως δε θα φτάσεις στην Ιθάκη, μπορείς να απολαύσεις και να κατανοήσεις τα μυστικά που κρύβει το απέραντο ταξίδι. Ένα ταξίδι του οποίου οι θιασώτες λίγες φορές φτάνουν στον προορισμό τους, στο μέρος για το οποίο ξεκίνησαν. Αξίζει να παλέψεις να είσαι εσύ ένας από αυτούς τους λίγους δικαιωμένους λοιπόν.
Έλλη Αλεξίου